تعاملات عرضه و تقاضا و رقابت کلان در صنعت نفت

تعاملات عرضه و تقاضا و رقابت کلان در صنعت نفت

قیمت نفت برای کشور های صادر کننده از اهمیت ویژه ای برخوردار است و نقش بسزایی در اقتصاد این کشورها به خصوص در کشورهایی با اقتصاد متکی به درآمدهای نفتی مانند کشورهای حاشیه خلیج فارس ایفا می کند. از اواسط سال ۲۰۱۴ قیمت نفت در بازار های جهانی با کاهش شدیدی همراه گردیده و در اوایل سال ۲۰۱۶ به حدود ۳۰ دلار برای هر بشکه کاهش یافت که با این کاهش قیمت تولید نفت برای بعضی از کشور ها یا شرکت های نفتی مانند نفت شیل آمریکا با توجه به هزینه استخراج دارای صرفه ی اقتصادی نمی باشد. شرکت های نفتی به دلیل تاثیرگذاری هزینه تولید نفت بر قیمت نفت علاقه‌ مند به آشکار کردن هزینه تولید خود نیستند، اما اطلاعاتی که برخی سازمان های بین ‌المللی انرژی از هزینه استخراج نفت از میادین فعال منتشر می‌کنند، می‌تواند به تحلیلگران صنعتی و معامله گران در عرصه اقتصاد نفت کمک کند.[۱]
هزینه کلی تولید نفت برای هر بشکه شامل تمام هزینه های طرح توسعه میدان تا بیرون آوردن نفت از چاه و تولید نفت خام قابل عرضه در بازار نفت می گردد. هزینه کلی تولید شامل هزینه سرمایه گذاری و هزینه های عملیاتی می باشد. هزینه سرمایه گذاری (CAPEX) به هزینه ای اطلاق می گردد که بابت به دست آوردن و به روز رسانی دارایی های فیزیکی پرداخت می شود. هزینه های عملیاتی (OPEX) هزینه هایی مانند هزینه پرداخت حقوق و دستمزد و مواد مصرفی و هزینه های انجام تحقیقات عملیاتی می باشد.

Oil producing cost per barrel

نمودار هزینه تولید یک بشکه نفت و مقدار تولید در سال ۲۰۱۶[F1]

 

بر اساس تازه ترین آمارها هزینه هر بشکه نفت تولید شده و مقدار نفت خام استخراج شده در تعدادی از کشور های عضو اوپک و سایر کشورهای تولید کننده به شرح بالا تخمین زده شده است.
ایران با هزینه ۶/۱۲ دلار برای تولید و استخراج هر بشکه نفت در جایگاه پنجم قرار دارد و کشور کویت با توجه به استفاده از تجهیزات و تکنولوژی های نوین و نزدیک بودن ذخایر نفت خام به سطح زمین کمترین هزینه را جهت استخراج نفت دارا می باشد. استخراج و تولید نفت در کشور عراق به دلیل شرایط خاص استراتژیک و بین‌المللی از نظر تئوریک ارزان تمام می‌شود، اگرچه برخی چالش‌های امنیتی و سیاسی مانع از استخراج سریع و آسان نفت در این کشور شده و حتی باعث افزایش هزینه ‌ها نیز می‌شود از طرفی در کشورهایی مانند انگلیس و نروژ به دلیل قرارگیری میادین نفتی در بستر دریا و عمیق بودن آب این مناطق هزینه تولید و استخراج بشدت افزایش می یابد.
با توجه به هزینه های ملاحظه شده جهت تولید نفت و در نظر گرفتن قیمت نفت در بازارهای جهانی، تولید نفت برای تعدادی از تولیدکنندگان دارای صرفه اقتصادی نمی باشد با این حال تولید در این کشورها متوقف نشده است. در سیستم تولید نفت چند سال به طول می انجامد تا یک پروژه تولید نفت به بهره برداری برسد. اگر شرکت ها در حال اجرای پروژه ای باشند، عموماً به علت کاهش شدید قیمت پروژه را متوقف نمی کنند یکی از دلایل ادامه پروژه الزام به پرداخت بدهی ها و بهره های آن می باشد. همچنین با اتمام حفاری یک چاه، تولید و بهره برداری از آن چاه می تواند برای سال ها ادامه داشته باشد و هزینه های بعد از حفاری اولیه معمولاً بسیار پایین می باشد. این چاه های حفر شده قدیمی به فعالیت خود بدون در نظر گرفتن قیمت نفت ادامه می دهند هر چند امکان متوقف کردن تولید و از سر گرفتن آن وجود دارد اما این کار خود هزینه هایی در پی خواهد داشت. دیگر موضوع نگهداری نیروی انسانی به عنوان بزرگ ترین دارایی شرکت ها مطرح می باشد که در صورت از دست دادن آن، استخدام و آموزش نیروهای جایگزین می تواند دشوار و هزینه بر باشد در نتیجه کارمندان تا جای ممکن در شرکت حفظ می گردند.[۲]
ما نمی توانیم انتظار داشته باشیم همیشه عرضه و تقاضای نفت در بازار متناسب باشد. اگر قیمت نفت بالا باشد کشورها می توانند نفت بیشتری تولید کنند اما مصرف کنندگان توانایی پرداخت هزینه ها را نخواهند داشت و در نتیجه تقاضا برای نفت کاهش می یابد و اگر قیمت ها پایین باشد کشورها به تولید نفت خود ادامه می دهند ولی به سرعت با مشکلات مالی رو به رو خواهند شد و عرضه نفت دچار کاهش خواهد شد. باید به میزانی که نیاز مصرف کنندگان است عرضه نفت صورت پذیرد و در مقابل، قیمت ها باید مناسب برای تولید کنندگان نفت باشند تا مقدار بدهی ها از کنترل خارج نگردد و جذابیت سرمایه گذاری در این صنعت در حد مطلوب حفظ شود.
مشکل پیچیده از آنجایی آغاز می گردد که اقتصاد به حفظ قیمت نفت و دیگر کالاها در بالاترین حد ممکن جهت تشویق تولیدکنندگان نیازمند می باشد و با توجه به افزایش هزینه استخراج به ازای افزایش عرضه، گسترش وام ها و کاهش نرخ بهره می تواند بعنوان محرکی وارد این تعامل شود. اما هزینه های تولید نفت و قیمت پایین نفت در بازار کنونی و رقابت تولید کنندگانی مانند کشور عربستان که با افزایش تولید و کاهش قیمت نفت خود به دنبال حذف بازار رقبا و جلوگیری از رشد رقبای خود می نمایند، طبیعتا باعث کاهش سرمایه گذاری و پدید آمدن حباب بدهی در این صنعت می گردند که نیاز محرک های سرمایه گذاری را افزون می نمایند.

 


منابع:

Data base on opec and Knoema website – [F1]
Gordon Kristopher, 2016, http://marketrealist.com/2016/02/crude-oil-supply-demand-gap-2016-2017 – [۱]
Gail Tverberg, January, https://ourfiniteworld.com/2016/01/19/why-oil-under-30-per-barrel-is-a-major-problem – [۲]

 

خبر ویژه
0 دیدگاه